John Tabé hakt door: 29 juli 2026
Export, subsidies en de mythe van de vrije boer
De Nederlandse boer staat allang niet meer op een vrije akker, maar op een economische loopband. Hij rent van melkschema naar mestregel, van investering naar aflossing en van nieuwe eisen naar nieuwe onzekerheden. Er is voortdurend beweging, maar steeds minder ruimte om zelf de koers te bepalen.
Dat is geen verwijt aan de boer. Hij heeft dit systeem niet ontworpen; hij is erin opgegroeid. Jarenlang luidde de boodschap dat groter, efficiënter en internationaler de enige weg vooruit was. Wie niet investeerde, viel af. Zo veranderde de zelfstandige ondernemer geleidelijk in een schakel binnen een landbouwmodel waarin schaalvergroting belangrijker werd dan zelfstandigheid.
Intussen vierde Nederland zijn landbouwsucces. Als op één na grootste landbouwexporteur ter wereld gold ons piepkleine, overvolle land als een internationale grootmacht. Achter dat succes schuilde echter een minder zichtbaar verhaal: vervuiling, afval, geïmporteerd veevoer en afhankelijkheid van buitenlandse landbouwgrond. De economische opbrengsten waren zichtbaar, terwijl een deel van de maatschappelijke en milieukosten uiteindelijk bij de belastingbetaler terechtkwam.
De paradox wordt nog groter in de verhouding tot Brussel. Veel boeren verzetten zich tegen Europese regels, terwijl Europese landbouwsubsidies, de belasting betaler, voor veel bedrijven een belangrijk deel van het inkomen vormen. De Europese Unie is tegelijk een bron van frustratie én een financiële levenslijn.
Toch is het te gemakkelijk om de boer als schuldige aan te wijzen. Hij volgde jarenlang de koers die politiek, banken, supermarkten en de wereldmarkt gezamenlijk uitzetten. Het systeem beloofde ondernemingsvrijheid, maar creëerde juist afhankelijkheid.
De vraag is daarom niet of de boer slachtoffer of dader is. De vraag is waarom we een landbouwmodel hebben gebouwd waarin degene die het meeste werk verzet, steeds minder invloed heeft op zijn eigen toekomst. Wie blijft rennen op een loopband, ontdekt uiteindelijk dat hard werken niet hetzelfde is als vooruitkomen.
Maak jouw eigen website met JouwWeb